WIĘCEJ UPRAWNIEŃ DLA UBEZPIECZONYCH

W ostatnim czasie pojawiło się wiele nowych przepisów dotyczących ubezpieczeń. Niemal każda ze zmian jest rozwiązaniem korzystnym dla konsumentów, jednak wiele osób ich nie zna i na tym traci.

10 sierpnia 2007 zaczną obowiązywać nowe przepisy kodeksu cywilnego, dotyczące umowy ubezpieczenia. Zmianie uległo 27 z 29 artykułów dotyczących ubezpieczeń i są one korzystne dla klientów towarzystw ubezpieczeniowych.

Niestety, nie uległy na razie zmianie sumy gwarancyjne na polisach OC komunikacyjnego, choć wspomniana nowelizacja miała dostosować polskie prawo do wymogów UE, które już teraz przewidują limity 5 mln euro za szkodę na osobie i 1 mln euro w przypadku szkód na mieniu. U nas jeszcze przez kilka najbliższych lat pozostanie wszystko bez zmian, czyli z limitami odpowiednio 1,5 mln euro i 300 tys. euro. Przy czym istotne jest, że limit ten obowiązuje na zdarzenie. W przypadku większych katastrof drogowych oznacza to problem, bo tymi kwotami będą musieli podzielić się wszyscy poszkodowani.

Kodeksowa rewolucja za chwilę

Prawdziwą rewolucję przynoszą jednak zmiany w kodeksie cywilnym. Głównym motywem zmian - które zaczną obowiązywać 10 sierpnia 2007 r. - było zrównanie stron umowy ubezpieczenia, bo do tej pory zakłady ubezpieczeń były w uprzywilejowanej pozycji. Wystarczy wspomnieć, że tylko one miały prawo do podwyższenia składki, jeśli w czasie trwania umowy zwiększyło się prawdopodobieństwo wypadku. Dopiero teraz klienci otrzymają prawo żądania obniżki składki, jeśli to ryzyko się zmniejszyło.

Jeśli po nabyciu samochodu nie chcesz płacić za dwie polisy, złóż wypowiedzenie starej umowy - którą zawarł poprzedni właściciel - w ciągu 30 dni od zakupu auta. Zasadą jest bowiem, że jeśli umowa OC nie zostanie wypowiedziana na dzień przed jej wygaśnięciem, automatycznie zawiązuje się kolejna na okres 12 miesięcy. Tak jest od 2004 roku, ale kierowcy o tym nie wiedzą lub zapominają.

Generalnie zarówno poszkodowani, którzy liczą na odszkodowanie z polis OC sprawców, jak i posiadacze polis na nieruchomość czy auto uzyskali wiele uprawnień. Wystarczy wspomnieć, że według obowiązujących przepisów poszkodowany mógł nie dostać pieniędzy z dobrowolnej polisy odpowiedzialności cywilnej, jeśli ubezpieczający sprawca szkody nie współpracował z ubezpieczycielem (więcej na ten temat na str. A3).

Złagodzenie obowiązków

Do rzecznika ubezpieczonych trafia wiele skarg na odmowy wypłat związanych z niedopełnieniem obowiązków informacyjnych przez klienta, czyli np. podanie nieprawdy we wniosku o ubezpieczenie czy nieinformowanie o istotnych zmianach w czasie trwania umowy. Obecnie łatwo towarzystwom odmawiać wypłaty na tej podstawie, bo do klientów należy przeprowadzenie dowodu, że zatajona okoliczność nie miała wpływu na prawdopodobieństwo wypadku. Po zmianach nie będzie to jednak takie łatwe, bo wtedy towarzystwo będzie musiało wykazać, że dane zdarzenie było skutkiem zatajenia.

Ustawodawca zadbał też o łatwiejszą drogę do uzyskania odszkodowania w przypadku podwójnego ubezpieczenia, np. jeśli dom mamy ubezpieczony w dwóch towarzystwach. Obecnie trzeba zgłaszać roszczenie do obu ubezpieczycieli, ale od 10 sierpnia będzie można to robić u jednego z nich, dowolnie wybranego. Na szczęście, w praktyce takie przypadki będą teraz rzadsze, bo zniknie zasada, że ubezpieczenie nieruchomości przechodzi na jej nabywcę (co było przyczyną większości podwójnych ubezpieczeń w przypadku klientów indywidualnych). Teraz od decyzji sprzedającego i kupującego zależy, co się stanie z umową ubezpieczenia nieruchomości. Podobnie będzie w przypadku ruchomości, podczas gdy obecnie takie umowy, np. ubezpieczenia samochodu, rozwiązują się bezpośrednio po sprzedaży.

WAŻNE DECYZJE

·         W ciągu kilku tygodni powinno pojawić się uzasadnienie Sądu Najwyższego do orzeczenia odnoszącego się do pytania rzecznika ubezpieczonych, czy wypłaty z polis OC komunikacyjnego na tzw. kosztorys powinny uwzględniać VAT. Ma ono usunąć wątpliwości (które mają zakłady ubezpieczeń, bo Komisja Nadzoru Finansowego czy rzecznik już ich nie mają), czy jednak odszkodowania powinny być o 22 proc. wyższe.

·         Rada Rozwoju Rynku Finansowego przy ministrze finansów, która ma m.in. poprawiać prawo ubezpieczeniowe - jak podliczył branżowy Dziennik Ubezpieczeniowy - będzie zajmowała się 50 obszarami dotyczącymi ubezpieczeń.

Możliwe oszczędności

Wszystkich na pewno ucieszy informacja, że nowe przepisy pozwolą zmniejszyć koszty polis. Oprócz wspomnianego już prawa do rekalkulacji składki w dół, w przypadku zmniejszenia prawdopodobieństwa wypadku jest jeszcze inna nowość: prawo do zwrotu całej składki za niewykorzystany okres ubezpieczenia. Nie ulega wątpliwości, że będziemy mogli liczyć na zwrot pieniędzy za każdy niewykorzystany dzień ochrony, bez żadnych potrąceń np. w przypadku sprzedaży samochodu czy nieruchomości. Obecnie w takich wypadkach towarzystwa potrącają 10-20 proc. tytułem kosztów manipulacyjnych. Wydaje się też, że podobnie będzie w przypadku rozwiązania umowy z powodu np. kradzieży auta, choć już teraz towarzystwa sygnalizują, że w takim przypadku klient skorzystał z ochrony i zwrot mu się nie należy. Ten przykład pokazuje, że choć nad nowelizacją pracował zespół wybitnych specjalistów i robił to długo, to jeszcze przez najbliższe kilka miesięcy będą pojawiały się wątpliwości co do interpretacji przepisów. Na razie towarzystwa pracowicie je analizują, bo od 10 sierpnia mają zamiar wprowadzić nowe warunki ubezpieczeń uwzględniające te zmiany. Warto pamiętać, że nowe regulacje odnoszą się do umów zawartych dopiero po tym terminie. Jeśli więc do tej pory nie mieliśmy jakieś polisy i nie musimy jej teraz kupować, lepiej poczekać i zawrzeć umowę już w nowym reżimie prawnym.

Przykładem nieznajmości przepisów są chociażby problemy z posiadaniem dwóch polis OC komunikacyjnego. Choć już od 2004 roku obowiązuje zasada, że umowa takiego ubezpieczenia nie rozwiązuje się w ciągu 30 dni od zakupu auta, tylko nadal działa, to jednak wciąż wiele osób wpada w taką pułapkę. Umowa idzie za samochodem, więc w przypadku jej niewypowiedzenia na dzień przed wygaśnięciem, zawiązuje się kolejna na okres 12 miesięcy. Klienci nie wiedząc o tym, kupują nową polisę i skutek jest taki, że mają dwie. Niestety towarzystwa nie pozwalają rozwiązać takiej umowy i trzeba płacić za dwie polisy. Już teraz niektórzy prawnicy mają wątpliwości, czy takie ograniczenia są zgodne z prawem. Mają być one rozwiane dzięki pracom prowadzonym przez Radę Rozwoju Rynku Finansowego, które prowadzą do tego, aby klienci mogli rozwiązać jedną z takich umów.

Odszkodowanie dla ofiary uciekiniera

Z inną konsekwencją nieznajomości prawa spotykamy się często w dramatycznych przypadkach - kiedy w mediach pojawiają się apele o pomoc dla ofiar wypadków, których sprawcy uciekli. Niewiele osób pamięta, że w takich sytuacjach odszkodowanie za szkody na osobie może wypłacać Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny. Mało tego, od 11 czerwca 2007 r. dzięki nowelizacji ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych Fundusz jest zobowiązany wypłacać odszkodowania również za szkody na mieniu (czyli np. za rozbite auto czy zniszczone rzeczy), jeśli sprawcy wypadku nie udało się ustalić. Przy czym chodzi o wypadek, na skutek którego którykolwiek z jego uczestników trafił do szpitala na nie mniej niż 14 dni (szerzej o konsekwencjach tej nowelizacji na str. A8).

ZOBACZ TAKŻE

Nowe przepisy niosą konsekwencje dla przedsiębiorców